|
Öskufall
- Forða skepnum undan öskufalli. Hýsa þær eða flytja annað ef mögulegt er.
- Tryggja skepnum hreint drykkjarvatn. Kanna ástand vatnsbóla og sjá til þess að yfirborðsvatn berist ekki í þau. Hafa rennandi vatn hjá skepnum á útigangi.
- Gefa skepnum á útigangi gott og mikið fóður, tryggja þeim aðgang að saltsteinum og halda þeim frá beit eins og kostur er. Gera ráðstafanir til að koma í veg fyrir að aska falli á fóðrið.
- Tryggja eftir föngum að aska berist ekki inn í gripahús.
- Sama gildir um gæludýr og aðrar skepnur að mikilvægast er að forða því að þau drekki úr stöðnu vatni og halda þeim sem mest innandyra.
|
Flóðahætta
- Meta aðstæður og ákveða hvort skepnum sé betur borgið innanhúss eða utan.
- Tryggja eftir því sem kostur er að skepnur á útigangi geti forðað sér undan flóði.
Slys eða sjúkdómar
- Hafa samband við dýralækni ef skepnur slasast eða verða veikar. Reynt er að tryggja að dýralæknar komist þangað sem nauðsyn krefur.
Gosefni sem berast með vindi geta mengað gróður og vatn og borist ofan í skepnur. Öskukornin eru oddhvöss eins og örsmá glerbrot. Þau særa augu, öndunarfæri og meltingarveg. Þau geta valdið niðurgangi, tannsliti og fótsæri. Flúor loðir við yfirborð kornanna, þeim mun meiri sem askan er fínni. Því er fín aska langt frá eldstöð síst minni hætta skepnum en aska sem fellur nær.
Flúor bindur kalsíum í torleyst sambönd og stuðlar þannig að kalkskorti. Bráð eitrun getur valdið doða í ám og kúm, og klumsi í hryssum, einkum seint á meðgöngu og um burð eða köstun. Áhrif langvinnrar eitrunar er gaddur á jöxlum, sem gerir skepnunum erfitt að bíta, tyggja og jórtra, og beinmyndanir á fótleggjum, sem valda helti. Önnur eitrunarhætta, sem við má búast í tengslum við eldgos, er vegna koltvísýrings í gosgufum. Hann sest í lægðir og getur valdið köfnun.
Hættan vegna eldgoss af þessari gerð er breytileg eftir árstíð, dýrategund, aldri, magni flúors og annarra efna í öskunni og hvert askan berst. Hindra skal ef unnt er öskufall á skepnurnar og í fóður þeirra og sjá til þess að þær hafi aðgang að hreinu drykkjarvatni. Ef aska fellur á óslegið tún á heyskapartíma, er vissara að bíða með slátt þar til rignt hefur, sama gildir um beitiland. Flúorinn þynnist fljótt og eitrunarhætta dvínar, þegar rignir. Falli flúormenguð aska á hey þarf að meta magn flúors, sem gæti borist í skepnurnar og taka ákvörðun um nýtingu heysins á grundvelli þess.
Þolmörk búfjár fyrir flúori í fóðri og drykkjarvatni
Ekki er fullkomið samræmi í vísindagreinum hvað varðar þolmörk búfjár gagnvart flúori í fóðri og drykkjarvatni en algengast er að fyrir nautgripi séu mörkin talin vera 30-40 mg/kg þurrefnis í fóðri og 2.5-4.0 mg/lítra drykkjarvatns. Þolmörk fyrir hross eru af sumum talin vera svipuð og fyrir nautgripi en aðrir telja þau vera mun lægri. Þolmörk hjá sauðfé eru oftast sett við 70-100 mg/kg þurrefnis í fóðri og 12-15 mg/lítra drykkjarvatns. Ef magn flúors í fóðri og drykkjarvatni er yfir mörkum í langan tíma geta komið fram einkenni í tönnum og beinum. Hafa ber í huga að ýmsir þættir hafa áhrif á þolmörkin, s.s. aldur dýrsins, almennt næringar- og heilbrigðisástand og streita. Ung dýr, dýr í lélegu ásigkomulagi og dýr sem eru undir álagi vegna lélegs aðbúnaðar eða annarra þátta eru mun viðkvæmari.
Bráð eituráhrif geta komið fram í nautgripum, sauðfé og hrossum ef magn flúors í þurrefni í fóðri fer yfir 250 mg/kg. Algengustu einkenni eru doði í kúm og kindum, og klums í hryssum, en einnig ýmis einkenni frá taugakerfi og meltingarfærum.
Tilkynning til bænda á hamfarasvæðum um greiðslumark mjólkur
Þann 18. maí 2010
samþykkti Alþingi breytingu á lögum um framleiðslu, verðlagningu og
sölu á búvörum. Tilgangur breytinganna var m.a. sá að veita heimild til
að mjólkurbændur á áhrifasvæði eldgossins í Eyjafjallajökli geti notið
stuðnings af beingreiðslum, þó framleiðsla þeirra hafi raskast eða
lagst niður.
|
| | Bændur geta því nú lagt inn greiðslumark
sitt, eða hluta
þess, og notið beingreiðslna þó ekki komi innlegg á móti beingreiðslum.
Eins eiga bændur nú kost á að láta frá sér gripi sína og gera
samkomulag við annan bónda um tímabundna nýtingu greiðslumarks síns.
Slíkt samkomulag getur náð til alls greiðslumarks viðkomandi bónda sem
orðið hefur fyrir röskun á framleiðslu sinni, eða hluta þess. Vilji
menn nýta sér þá möguleika sem nú bjóðast er hér hægt að nálgast
tilkynningar sem skila þarf til Matvælastofnunar, hvort heldur um er að
ræða innlögn greiðslumarks eða samkomulag um tímabundna nýtingu
greiðslumarks á öðru býli. |
Tilkynningar sem skila þarf til
Matvælastofnunar:
Samkomulag um tímabundna nýtingu greiðslumarks
Tilkynning um tímabundna innlögn greiðslumarks mjólkur Ítarefni
Áhrif eldgossins í eyjafjallajökli á heilsufar búfjár
Flutningur á lifandi sauðfé og nautgripum, heyi, hálmi og korni inn og út af svæðinu
Ábendingar vegna langrar innistöðu sauðfjár
Áhrif öskufalls á búpening
Upplýsingar vegna eldgosa á vef Búnaðarsambands Suðurlands
Nýjar mælingar á magni flúors í ösku
Bæklingur um öskufall: leiðbeiningar um viðbúnað vegna öskufalls
Áríðandi tilkynning til eigenda útigangshrossa
Leiðbeiningar til búfjáreigenda vegna eldgoss í Eyjafjallajökli
Mæling á flúor í ösku frá Eyjafjallajökli
Viðbúnaður vegna aukinnar virkni í Eyjafjallajökli
Grein um áhrif eldgosa á dýr
Skýrsla um áhrif eldgosa á dýr
Vefur almannavarna